MANILA, Philippines – Sinabi ng House prosecutors at Akbayan Party-list Rep. Chel Diokno at Mamamayang Liberal Party-list Rep. Leila de Lima noong Sabado na ang impeachment trial ni Bise Presidente Sara Duterte ay higit pa sa pagpapanagot sa kanya sa mga umano’y pagkakasala. Tungkol din ito sa pagtanggi sa kultura ng karahasan at impunity na naging normal sa ilalim ng pamumuno ng mga Duterte.
Sa pagsasalita sa Saturday News Forum, idiniin ng House prosecutors na ang impeachment proceedings ay nagbibigay ng pagkakataon na muling pagtibayin ang mga pamantayang inaasahan ng matataas na opisyal ng bansa at magpadala ng mensahe na ang mga pagbabanta at marahas na retorika ay walang lugar sa lipunan — lalo na sa serbisyo publiko.
BASAHIN: ICYMI: Sara Duterte impeachment trial Week 1 highlights
Ikinatwiran ni De Lima ang mga diumano’y malubhang banta ng bise presidente laban kina Pangulong Ferdinand Marcos Jr., Unang Ginang Liza Araneta Marcos, at dating House Speaker Martin Romualdez na hindi maaaring tingnan nang hiwalay, sinabing bahagi ito ng mas malawak na pattern ng marahas na wika.
“’Yan ang isa sa mahalagang punto talaga ‘yan — ‘yung asal ng isang napakataas na opisyal ng gobyerno, vice president no less ang nagpapakita ng ganyang asal. Mga threatening attitude, demeaning attitude, demeaning conduct na pwede ka bang basta magbanta ka na lang?” tanong niya.
Ayon kay De Lima, ipinakita rin ng prosekusyon ang mga authenticated videos na nagpapakita ng iba pang pahayag ng bise presidente, kabilang ang mga pahayag tungkol sa pagnanais na pugutan ng ulo ang pangulo at hukayin ang mga labi ng ama ng pangulo at itapon sa West Philippine Sea.
“There are related videos na pinakita rin po last week at inauthenticate ni senior agent John Mark Calilung, ‘yung sabi niya na inimagine niya na pupugutan niya ng ulo, cutting off the head of the president at ‘yung paghuhukay sa bangkay ng ama ng pangulo at itatapon sa West Philippine Sea,” she said.
“So ‘yung culture of violence, alam niyo naman sa pamilya nila, ‘yun ang lenggwahe nila is about violence,” she added.
Nagbabala si De Lima na ang ganitong mga pahayag, kapag ginawa ng pangalawang pinakamataas na opisyal ng bansa, ay may panganib na maimpluwensyahan ang publiko sa pamamagitan ng paggawa ng marahas na pag-uugali na mukhang katanggap-tanggap.
“Ano ang mga iyon? Ang mga iyon ay nagpapakita ng isang karakter ng karahasan at maaaring makaapekto sa lipunan na gagayahin ng marami na okay lang ang magbanta, na okay lang ang pumatay. Kasi ‘yan ang pinakita ng ating bise presidente,” she said.
Ibinahagi ni Diokno ang katulad na sentimyento, na nagsabing ang kultura ng karahasan ay naging malalim sa panahon ng giyera kontra droga ni dating Pangulong Rodrigo Duterte, kung saan libu-libong pagpatay ang na-normalize sa kamalayan ng publiko sa ilalim ng kanyang kampanya sa war on drugs.
“Sa tingin ko, malaking malaki ‘yung naging epekto, lalo na ng war on drugs sa ating kultura dahil naging normal ‘yung nakita nating dugo sa kalsada. Naging normal na daan-daan na umaabot sa libo-libo ang pinapatay,” he said.
Idinagdag ni Diokno na dapat ding pag-aralan ng mga iskolar kung ang normalisasyon ng karahasan sa wika ng mga pampublikong opisyal ay nag-ambag sa pagtaas ng karahasan sa iba pang bahagi ng lipunan, kabilang ang mga paaralan, kung saan ang mga pamamaril at pagbabanta ng karahasan sa paaralan ay kamakailan-lamang ay naging isang pagtaas ng alalahanin.
“Sa tingin ko kailangan ko din mag-aralan ng ating mga sociologist at ng iba’t ibang disiplina kung ito ba ay ngayon nagkaroon na ng koneksyon doon sa nangyayaring mga karahasan sa ating mga paaralan. Kasi nga kung ganun nga ‘yan, lalo na’t nangyari na tugunan natin agad itong problema bago pa siya lumala,” he said.
Sa ngayon, natapos na ng Senate impeachment court ang tatlong araw ng paglilitis na nakatuon sa Artikulo IV ng mga artikulo ng impeachment, kung saan ang prosekusyon ay naghaharap ng ebidensya at mga saksi upang suportahan ang alegasyon nito na ang mga pampublikong pahayag ni Duterte ay bumubuo ng mga impeachable na pagkakasala, kabilang ang pagtataksil sa tiwala ng publiko.
Ang pagtatanghal ng prosekusyon ng tatlong karagdagang saksi ay inaasahang magpapatuloy sa susunod na linggo upang palakasin ang testimonya ni Calilung sa pagpapatunay sa mga video na nagpapakita ng marahas na pag-uugali ni Duterte at umano’y mga pagbabanta.
