Ito ay isang transcript ng kung ano ang sinabi ng reporter ng hustisya na si Jairo Bolledo sa video.
MANILA, Philippines – Nang dahil sa kara y krus, nawala ang buhay ng isang bente anyos sa Malabon City.
This is a story of a man na biktima ng sinasabing matagal nang anti-poor na gambling laws.
Third year college na si Dion Angelo dela Rosa. Pag-asa siya ng kanyang pamilya dahil panganay siya sa anim na magkakapatid at kaunti na lang ay matatapos na niya ang kanyang human resources course sa isang college sa Malabon.
Walang matutupad sa mga pangarap na ito dahil wala na si Gelo. Namatay siya dahil sa leptospirosis.
Pahiram ng ilang minuto at pag-usapan natin kung bakit, bukod sa sakit, ay at fault din sa pagkamatay ni Gelo ang pagtingin ng ating bansa sa sugal. Ikuwento natin ang buhay ni Gelo base sa impormasyon na galing kay Cardinal Pablo Virgilio “Ambo” David.
Given naman na bahain sa Malabon, sa Navotas, at mga karating lugar. July 22, habang binabayo ng malalakas na hangin at ulan ang kamaynilaan, ay hindi umuwi ang tatay ni Gelo.
Kahit baha ay tinulungan ni Gelo ang kanyang nanay na si Jennylyn, na bulag sa isang mata, na hanapin ang tatay niya. Ang sabi, hanggang bewang ang baha noon, pero sige lang sa paghanap sina Gelo.
Hindi nila alam na naaresto na pala ang tatay niya dahil sa illegal gambling. Hindi big-time na sugal ha, hindi rin POGO (Philippine offshore gaming operator), kundi kara y krus lang — as in, ‘yong pagsusugal gamit ang barya.
Kahit baha ay umikot sina Gelo sa mga police station sa Caloocan, sa Malabon, sa Navotas, pero hindi pa rin nila nahanap ‘yong tatay niya. Later on ay nakita nina Gelo ang tatay niya na nakakulong pala sa isang police station sa Caloocan City.
July 22 pa nawawala ang tatay ni Gelo, pero July 25 pa nila nalaman at sinabihan ng mga pulis na naaresto nga ang tatay niya. Ang kuwento ng tatay ni Gelo, pagkaaresto pa lang sa kanya noong July 22 ay nagmamakaawa na siya na baka, kung puwede, ay sabihan ang kanyang pamilya. Pero, hindi raw pumayag ang mga pulis.
Ayon sa batas, kapag naaresto ang isang tao, may karapatan ang pamilya niya na malaman ito, at may karapatan din siya sa isang abogado.
P30,000 ang pinataw na piyansa para sa tatay ni Gelo.
Hindi nila ito afford, kaya nanatili muna sa loob ng kulungan ang tatay ni Gelo. From time to time, binisita ni Gelo ang kanyang tatay sa loob ng kulungan kahit pa may baha.
Saturday, July 26, ay nilagnat na si Gelo.
Nag-sorry pa nga siya sa mama niya na hindi niya muna ito masasamahan sa pagbisita sa tatay niya. Sakristan din si Gelo, at nag-excuse muna siya doon sa kanilang simbahan na hindi muna siya makakapag-serve.
Bukod sa lagnat, pumapagpag na rin daw ang katawan ni Gelo.
By Sunday, July 27, ang 3-year-old na kapatid ni Gelo ang nakadiskubring patay na ang kuya niya.
Leptospirosis ang dahilan, isang sakit na nakukuha sa ihi ng daga. ‘Pag ikaw ay nagkaroon ng leptospirosis, may chance na magkaroon ka rin ng organ failure katulad ng liver at kidney failure.
Maraming layers ang kuwentong ito, pero let’s point out na napaka-importante noong puntong ni-raise ni Cardinal David about gambling.
Matagal nang ino-oppose ng marami ang pagiging anti-poor ng mga batas natin laban sa gambling.
Ayon sa Presidential Decree No. 1602 na ipinasa sa ilalim ng diktador na si Ferdinand E. Marcos ay bawal ang pagsusugal na uso sa mga mahihirap hanggang sa middle class tulad ng jueteng, jai alai, at kara y krus.
Pero puwede ang online gambling kasi wala pang batas o desisyon na nagbabawal dito kahit pa nalulugmok na ang ibang mga kababayan natin.
Compare that to Presidential Decree No. 1869 na gumawa ng PAGCOR (Philippine Amusement and Gaming Corporation) para i-regulate ang mga big-time na sugal tulad ng casino.
So, parang, bawal ‘pag mahirap, pero puwede ‘pag mayaman. Kamakailan ay naglabas nga rin ang mga Catholic bishops ng kanilang pastoral letter condemning itong online gambling. Sabi ng mga obispo, ang online gambling ay nagdudulot ng moral and social crisis.
Tapos, may mga mambabatas din na nagsusulong na ipagbawal ang online gambling.
I-mention din natin ang isang Supreme Court case na inalabas this 2025 kung saan na-acquit ang dalawang lalaki na naaresto for playing kara y krus. Sa concurring opinion niya, sabi ni Senior Associate Justice Marvic Leonen, ang broader o mas malaking issue sa sugal ay ‘yong batas mismo.
Itong batas laban sa pagsusugal ay applied unequally. Ang punto ni Leonen, na punto rin ni Cardinal David, ay hindi ba double standards na pinapayagan ‘yong mga malalaking pagsusugal pero ‘yong mga street games katulad ng kara y krus ay nakukulong ‘yong mahihirap?
Ayon kay Leonen, ang system ng pagtingin natin sa pagsusugal ay tina-target ang mga mahihirap. At itong unequal treatment sa mga nagsusugal na nakabase sa kanilang katayuan sa buhay ay violation daw ng social justice clause.
At siyempre, huwag natin kalimutan ang perwisyo na idinulot ng mga POGO na involved din sa sugal. Ang EO No. 13, Series of 2017 ni former president Rodrigo Duterte ang isa sa mga basis kung bakit nasemento sa regulasyon ang mga POGO.
Meron namang sumubok laban doon sa constitutionality at legality ng mga POGO sa Pilipinas. Nag-file ‘yon ng SC case, pero na-dismiss ‘yong paso due to technicality. Ibig sabihin, na-dismiss not necessarily on the merits of the case but may prosesong hindi nasunod.
And fast forward to 2024, 2025, meron tayong mga crackdowns sa POGO. Meron tayong Alice Guo and Cassie Ong saga dahil sa mga alleged crimes na involved ang POGO katulad ng kidnapping and serious illegal detention.
Last year lang nagkaroon ng ban sa mga POGOs dahil sa pangangalampag na ginawa ng ilang mambabatas katulad nila senators Risa Hontiveros and Win Gatchalian, at sa pangangalampag ng taumbayan dahil sa patong-patong na reklamo laban sa mga POGO.
Ang lungkot na kailangan pang mawala ni Gelo para ma-bring up ulit ‘yong issue about double standards sa gambling. Disappointing at nakakagalit, kasi nga naman, bakit nga naman may mga batas katulad ng batas laban sa gambling na umaagrabyado sa mga mahihirap, katulad ng pamilya ni Gelo.
Kung interesado pa kayo tungkol sa pag -uusap na ito, mangyaring i -download ang mga pamayanan ng rappler
app at sumali sa Justice and Crime Channel.
Pagsasalin sa Ingles:
Dahil sa Kara at Krusisang 20 taong gulang na lalaki ang nawalan ng buhay sa Malabon City.
Ito ang kwento ng isang tao na nabiktima ng mga batas sa pagsusugal na matagal nang nakikita bilang anti-mahirap.
Si Dion Angelo Dela Rosa ay isang ikatlong taong mag -aaral sa kolehiyo, ang panganay ng anim na magkakapatid, at ang pag -asa ng kanyang pamilya. Halos tapos na siyang kumuha ng kurso ng Human Resources sa isang kolehiyo sa Malabon.
Ngunit wala sa mga pangarap na ito ang magkatotoo, sapagkat wala na si Gelo. Namatay siya sa leptospirosis.
Bigyan mo ako ng ilang minuto upang ipaliwanag kung bakit, bukod sa sakit, ang paraan ng pagtingin ng ating bansa sa pagsusugal ay nagkamali din sa pagkamatay ni Gelo. Sabihin natin sa kwento ni Gelo batay sa impormasyong ibinahagi ni Cardinal Pablo Virgilio “Ambo” David.
Ito ay ibinigay na ang Malabon, Navotas, at kalapit na mga lugar ay madaling kapitan ng pagbaha. Noong Hulyo 22, habang ang malakas na hangin at ulan ay tumusok sa Metro Manila, ang ama ni Gelo ay hindi umuwi.
Kahit na sa mga baha, tinulungan ni Gelo ang kanyang ina, si Jennylyn, na bulag sa isang mata, hanapin ang kanyang ama. Ang mga baha ay naiulat na malalim na baywang, ngunit ang dalawa ay pinindot.
Hindi nila alam na ang kanyang ama ay naaresto dahil sa iligal na pagsusugal. Hindi Big-Time Gambling, hindi Pogo (Philippine Offshore Gaming Operator)-Just Kara at Krusisang barya na naghuhugas ng laro sa kalye.
Sa kabila ng mga pagbaha, si Gelo at ang kanyang ina ay lumibot sa mga istasyon ng pulisya sa Caloocan, Malabon, at Navotas, ngunit hindi pa rin nila siya mahahanap. Nang maglaon, natuklasan nila na ang ama ni Gelo ay nakakulong sa isang istasyon ng pulisya sa Caloocan City.
Ang ama ni Gelo ay nawawala mula noong Hulyo 22, ngunit noong Hulyo 25 lamang na sinabi sa kanila ng pulisya na siya ay naaresto. Ayon sa ama ni Gelo, mula sa sandaling siya ay naaresto noong Hulyo 22, nakiusap siya sa mga opisyal na ipagbigay -alam sa kanyang pamilya, ngunit tumanggi ang pulisya.
Sa pamamagitan ng batas, kapag ang isang tao ay naaresto, ang kanilang pamilya ay may karapatang ipagbigay -alam. May karapatan din sila sa isang abogado. Ang piyansa para sa ama ni Gelo ay itinakda sa ₱ 30,000.
Hindi ito kayang bayaran ng pamilya, kaya’t nanatili siya sa kulungan. Paminsan -minsan, binisita siya ni Gelo sa pagpigil kahit na ang mga kalye ay baha.
Noong Sabado, Hulyo 26, gumawa ng lagnat si Gelo. Humingi pa ng tawad siya sa kanyang ina dahil hindi siya makakasama upang bisitahin ang kanyang ama. Si Gelo, na nagsilbi rin bilang isang batang lalaki sa altar, ay nagpapaalam sa kanyang parokya na hindi siya makapaglingkod.
Bukod sa lagnat, ang kanyang katawan ay naiulat na nagsimulang manginig. Pagsapit ng Linggo, Hulyo 27, natagpuan siya ng 3-taong-gulang na kapatid ni Gelo.
Ang sanhi: leptospirosis, isang sakit na kinontrata sa pamamagitan ng ihi ng daga. Kung hindi mababago, maaari itong humantong sa pagkabigo ng organ, kabilang ang pagkabigo sa atay at bato.
Ang kuwentong ito ay maraming mga layer, ngunit ituon natin ang pangunahing punto na itinaas ni Cardinal David tungkol sa pagsusugal. Sa loob ng maraming taon, marami ang sumalungat sa anti-mahirap na katangian ng aming mga batas sa pagsusugal.
Ang Pangulo ng Pangulo Blg. 1602, na inisyu sa ilalim ng yumaong diktador na si Ferdinand E. Marcos, ay nagbabawal sa pagsusugal na tanyag sa mga mahihirap at gitnang klase, tulad ng jueteng, Sa kanyang alaiat Kara at Krus.
Ngunit pinahihintulutan ang online na pagsusugal, dahil walang batas o desisyon na kasalukuyang nagbabawal, kahit na nagdudulot ito ng pagdurusa para sa maraming mga Pilipino.
Ihambing na sa Pangulo ng Pangulo No. 1869, na lumikha ng Pagcor (Philippine Amusement and Gaming Corporation) upang ayusin ang big-time na pagsusugal tulad ng mga casino.
Para bang pinagbawalan ang pagsusugal kung mahirap ka ngunit pinapayagan kung mayaman ka. Kamakailan lamang, ang mga obispo ng Katoliko ay naglabas din ng isang pastoral na sulat na kinondena ang online na pagsusugal, na tinatawag itong isang krisis sa moral at panlipunan. Ang ilang mga mambabatas ay nagtutulak din na pagbawalan ang online na pagsusugal.
Dapat din nating banggitin ang isang 2025 kaso ng Korte Suprema, kung saan inaresto ang dalawang lalaki dahil sa paglalaro Kara at Krus ay pinakawalan. Sa kanyang kasabay na opinyon, sinabi ng senior associate na si Justice Marvic Leonen na ang mas malawak na isyu ay ang batas mismo.
Ayon kay Leonen, ang mga batas na anti-pagbati na ito ay inilalapat nang hindi pantay. Ang kanyang punto, na kung saan din ang Cardinal David’s Point, na ito ay isang dobleng pamantayan upang payagan ang malakihang pagsusugal habang nakakulong sa mahihirap para sa mga larong kalye tulad ng Kara at Krus.
Sinabi ni Leonen na target ng system ang mahihirap at na ang hindi pantay na paggamot na ito batay sa katayuan sa lipunan ay lumalabag sa sugnay ng hustisya sa lipunan.
At, siyempre, huwag nating kalimutan ang mga problema na dulot ng Pogos, na kung saan ay nakatali din sa pagsusugal. Executive Order No. 13, serye ng 2017 ni dating Pangulong Rodrigo Duterte ay tumulong sa semento na Pogos sa regulasyon.
Sinubukan ng ilan na hamunin ang konstitusyonalidad at legalidad ng Pogos sa Pilipinas sa pamamagitan ng pagsumite ng isang kaso ng Korte Suprema, ngunit tinanggal ito sa mga teknikal na batayan at hindi sa mga merito.
Mabilis na pasulong sa 2024, 2025, mayroon kaming mga crackdown sa Pogos, kasama ang Alice Guo at Cassie Ong saga na kinasasangkutan ng umano’y mga krimen na may kaugnayan sa pogo tulad ng pagkidnap at malubhang iligal na pagpigil.
Noong nakaraang taon lamang, ang Pogos ay pinagbawalan matapos ang malakas na presyon mula sa mga mambabatas tulad ng mga senador na si Risa Hontiveros at nanalo ng Gatchalian, pati na rin ang pampublikong pagsigaw sa mga tumataas na reklamo laban sa kanila.
Nakakalungkot na si Gelo ay kailangang mamatay para sa isyu ng dobleng pamantayan sa pagsusugal na muling itataas. Ito ay nabigo at nakakainis dahil bakit ang mga batas na tulad ng mga ito ay target ang mahihirap?
Kung interesado kang magpatuloy sa pag -uusap na ito, mangyaring i -download ang Rappler Communities app at sumali sa Justice and Crime Channel. – Rappler.com
Reporter, manunulat, editor ng video: Jairo Bolledo
Supervior:
Ang pagsasalin ng Ingles ng transcript ay nabuo sa isang modelo ng OpenAI. Sinuri ito ng isang editor bago mag -publish.
